HAYKAR'IN MESELLERİNDEN BAZI HİKMETLİ SÖZLER


HAYKAR’IN MESELLERİNDEN BAZI HİKMETLİ SÖZLER

 

Geçenlerde (10 Ağustos 2021) Kuşadası’na giderken kızımın yakın komşulardan bir vatandaşımızla tanıştım. Zeki Ergün Mardinlidir, ancak şu anda Almanya’da çalışıyor. Birkaç yakını ile birlikte Kuşadası - Bayraklı Mahallesinde bir sitede ev almış ve kızım Tuba ile komşu olmuşlardır. Bir ara kızıma şöyle demiş: “Babanızla tanışmak isterim” sözü üzerine ben de Kuşadası’na gidince Zeki beyle tanışmak istedim. Derken,  bir araya geldik. Zeki Ergün aslında Süryani’dir. Sıcakkanlı dört dörtlük bir Mardinlidir. O’na bir kitabımı armağan ettim,  çok memnun oldular. Sohbetimiz sırasında “dur hele, ben de size bir kitap armağan edeceğim ve evine gitti, bana bir kitap getirdiler. İşte bu kitap “HAYKAR’IN MESELELERİ” adını taşıyan küçük bir risaledir. Yani ufak bir (broşür) kitaptır. Bu ufak kitabı bir solukta okudum, Şimdi onu sizlere tanıtmak istiyorum: 

Kitabın adı: Haykar’ın Meselleri,

Çeviren: M, H. Dolapönü,

Basıldığı yer:  Sıralar Matbaası,

Basım tarihi:  1963

Sayfa sayısı 32,

Bu ufak kitabın çevirmeni, M.H. Dolapönü “Önsöz” de özetle şunları yazıyor: Arami yazılarının eskiliği inkâr edilmeyecek bir hakikattir. Çünkü bütün dillerden önce edebiyatı ilerlemiş ve hikmeti yayılmıştır. Milletler arasında saygı gören çok eserleri buna açık bir delildir. Ezcümle;  Arami Edebiyatının turfanda larından sayılan HAYKAN’IN Hikâyesi, hikmet dolu ve çok faydalı olan bu hikâyeyi, İstanbul’da tedavi edilirken Süryanice ’den Türkçe ’ye tercüme ile uğraştım. Fayda ümidiyle edep seven okuyucularıma sunarken hayırlı olacağını Allah'tan temenni ederim” diyor.  

Peki, HAYKAR Kimdir?

Haykar, İkinci Şerkino denilen Serhaddum ( M,Ö. 722- 705 ) ve Senharip ( M.Ö. 705- 675) Asur krallarının kâtibi, veziri ve mühür emini bir hâkîm ve bir filozof idi. Bu krallar zamanında bütün ihlasla devletinin büyüklerine hizmet etti. Yaptığı savaşlarda, verdiği öğütlerde kralların hibeleriyle çok zengin oldu. Fakat varis bir oğlu olmadığından yeğenini oğulluğa aldı. Onu refah içinde besledi ve büyüttü. Bilgi ve hikmetlerini öğrettikten sonra evini ve bütün mal varlığını ona bağışladı. Yeğeni Nadan ise, Haykar’ın ihtiyarlığına ve kaygısına saygı göstereceği yerde gurura kapılarak sapıklığa ve keyfi muameleye başladı. Nankör çıktı.

Aslında bir Süryani olan Haykar’ın geniş bir hayat öyküsü vardır. Tüm yaşamı Mısır’da geçmiştir. Dürüst ve doğruluktan ayrılmayan HAYKAR idama bile mahkûm olmuştur. 

Şimdi fazla zamanınızı almadan onun hikmetli sözlerinden bir kaçını sizlerle paylaşmak istiyorum:

1-  Oğlum Nadan, öğüdümü işit, Allah’ın sözü gibi sözümü dinle ve hatırla,

2-  Oğlum Nadan, bir söz işitsen yüreğinde sakla. Senin ağzından ateş kor olup seni dağlar, canını ayıplar, .Bundan ötürü yerde hakir olmakla Allah’ı öfkeye getirirsin.

3-  Oğlum, her işittiğini söylemek ve her gördüğünü açıklama,

4-  Oğlum mühürlenmiş bağı çözme ve çözülüp, olanı mühürleme.

5-  Oğlum süslü kadının görmesine gözlerini kaldırma ve sürmeli olanı senin yüreğinde iştah etme. Çünkü elindeki her şeyi ona versen onda bir fayda bulmamakla Allah'a karşı suçlu olursun.

6-  Oğlum, arkadaşının karısıyla zina etme, unutma ki senin karınla da zina ederler.

7-  Oğlum, ilkin tutar ve en sonunda yeğinir, badem ağacı gibi aceleci olma. Ucuz, tatlı dut ağacı gibi ol…

8-  Oğlum, gözlerini eğ, sesini alçalt ve gözün altındakilere olanlara bak. Çünkü yüksek sesle ev yapılmaz.

9-  Oğlum, hâkim adamla taşları yuvarlamak, cahil adamla şarap içmekten iyidir.

10-    Hikmetli olanlarla şakalaşma, şakacı ile hikmetli görünme.

11-    Oğlum payını ye, arkadaşlarınkine el uzatma.

12-    Oğlum utanmayanlarla ekmek bilme yeme.

13-    Oğlum sesi yüksek olan kadına yaklaşma.

14-    Oğlum seni sevmeyen sana kötülük yapanla, sen onu hikmetle ve iyilikle karşıla.   

15-    Oğlum, oğlunu cezadan men etme, zira ceza çocuğa gübre gibidir.

16-    Oğlum, anandan ve babandan sakın beddua alma, yoksa işin hiç rast gelmez.

17-    Oğlum, başkaları seni hikmetli saymadıkları halde,  sen kendini hikmetli sayma.

18-    Oğlum, sahibini bırakıp arkan sıra gelen köpeği taşla, Çünkü o köpekten sana fayda gelmez.

19-    Oğlum, kötü  bir söz işitirsen 7 arşın yere göm.

20-    Oğlu m kim doğru hüküm vermezse Allah’ı öfkelendirir. ( Yüce Mevla’m gazaba gelir )

21-    Oğlum, düşmanın ölümün sevinme, zira bir gün sıra sana da gelir.

22-    Oğlum senden yaşlı bir adama rastlarsan selam ver.

23-    Oğlum insan gözü su pınarı gibidir, toprak doyuncaya kadar doymaz. 

24-    Oğlum, eli dolu olana hikmetli, eli boş ola suçlu ve zayıf denir.

25-    Oğlum, tuzu taşıdım, kurşunu yuvarladım, ödünç almaksızın adamın ödediği borçtan ağır görmedim.

 

Haykar’ın hikmetli sözleri sadece bunlardan ibaret değildir. Ben sadece birkaçını örnek olarak yazdım. Haykar’ın muhtasar hikâyesi bunlardan ibaret değildir. İçinde çok mesel ve öğütler vardır. M.Ö. 5 inci yüzyılda bu hikâyeler Mısır'da bulundu. 70 inci tercümede Tubiya kitaplığında Haykar’ın adı unutulmamıştır. K.Ö. 2 nci yüzyılda yaşayan Bosidoniyaz onu anlatmıştır. Hikmetli sözlerini Demokrit Yunancaya çevirmiştir.   Hekimi Lokman ve Osep meselleri bu kitaptan alınmıştır. Bu kitabın Süryanice bir nüshası Kembriç kütüphanesinin 2020, Britani kitapevinin 750 sayılarında bulunmaktadır. Bu kitap Süryanice yayımına ilk defa 1898 yılında İngiliz asıllı Madam Ağnisya Simit tarafından yapılmıştır. Türkçe yayımındaki maksadımız insanlar daima iyi sözlere muhtaçtır, Nadan’ın nankörlüğünden sakınsınlar. Atalarının eski edep ve hikmetlerinden örnek alsınlar diye Türkçe ’ye çevirdim “ diyor 

(M.H. DOLAPÖNÜ) 

Haykar bir Süryani’dir. Onun sözlerinde takdire değer hikmetler vardır. Dini inancı ne olursa bu tür düşüncelere saygılı olmalıyız. Ben de bu düşüncelerle Haykar’ın Meselelerinden bazı hikmetli sözleri sizlerle paylaşmak istedim.

Adı geçen bu manidar sözler Asur Ninova Senharib’in kâtibi ve mühürdarın notlarından alıp sizlere sundum. Bu kitabı bana armağan eden sevgili hemşerim Zeki Ergün’e sonsuz teşekkürlerimi bir kez daha sunuyor ve buradan selam ve sevgilerimi gönderiyorum.

Selam ve sağlık dileklerimle efendim.

 

Bu makale 517 kez okundu.


Yorumlar
    Henüz bu Makaleye ait yorum bulunmamaktadır. Yorum Yaz