söke ekspres gazetesi
  • söke ekspres gazetesi



Dr. Hüseyin Karakuş - FİLMLERİN FAYDALARI ZARARLARI-1


Konuk Yazar: Dr. Hüseyin Karakuş

e-mail: drhuseyinkarakus@gmail.com

 

 

Merhaba, Ben Dr. Hüseyin Karakuş. 

Biliyorsunuz internetle birlikte kültürel anlamda bilgi açlığı aşamasından bilgi kirliliği aşamasına geçtik. Bilgi açlığında işimiz daha kolaydı. Ana sorun bilgiyi arayıp bulmaktı. Bilgi kitaplardan, ansiklopedilerden, uzman kişilerin söylemlerinden elde edilirdi. Her bilginin altında bir imza yani sorumlusu vardı. Bilginin güvenirliği ile ilgili genellikle sorun yaşanmazdı. Günümüzde ise google’a iki kelime yazıyoruz. Karşımıza binlerce kaynak sunuluyor. Bu kaynaklarda bilginin güvenirliği, sahibi, sorumlusu genellikle yoktur. Yanlış yönlenme nedeniyle kimseye hesap soramazsınız. Çok bilgi içinde boğuluyoruz. Bu bilgi kirliliği sağlık alanında olduğunda daha endişe verici ve tehlikeli oluyor. Örneğin kuru öksürük veya karın ağrısı sözcüklerini kansere bağlayan yüzlerce açıklamayla karşı karşıya kalıyorsunuz. (İnternetten sağlık alanında nasıl yararlanabileceğinize sonraki yazılarımda değineceğim.) 

Size burada kitaplarda ve internette bulamayacağınız pratik, anlaşılır dilde ve benim uzmanlık alanım olduğu için altına imzamı koyduğum, güvenilir bilgiler ileteceğim. Umarım Faydalı olur. Konularla ilgili sorularınızı 0542 213 47 54’e whatsapp’a yazılı olarak iletebilirsiniz. 

Bugün, hastanelerde teşhis amacıyla kullanılan görüntüleme araçlarının insan sağlığına etkilerine değineceğim. İyi okumalar. 

 

FİLMLERİN FAYDALARI ZARARLARI-1 

 

Bundan 25 yıl önce İstanbul’da, Topkapı kavşağı Aksaray arasındaki Çapa Tıp Fakültesi önünden geçen yol (Millet Caddesi)  üzerinde bulunan görüntüleme merkezlerinde çekilen bir yıllık tomografi miktarı Hollanda’nın bütün hastanelerinde bir yılda çekilen tomografi miktarından fazlaydı.

O modern teknolojik cihazları üreten ülkeler aynı aletleri neden bizden daha az tüketiyorlar. İnsana olan saygılarından veya aman teşhis edeyim derken zarar veririm korkularından olabilir mi. Bizim gibi kaderci toplumlarda hesap sorulması, dava açılması korkusu da olmayınca isteyin bütün tahlilleri filmleri. Adam ilerde kanser olurmuş, kim ispat edebilir ki.

Gelin teşhis ve tedavi için kullanılan görüntüleme aletlerini yarar ve zararları açısından gözden geçirelim.

A-  X ışını ile çekilen filmler:

Biliyorsunuz x ışını kendi başına kanserojen özellikte, insan sağlığı için zararlı olduğu halde zararsız dozlarda teşhis amacı ila kullanılmaktadır. Ancak gereksiz çok sık çekilen x ışınlı filmlerin (röntgen) zararlı olacağı bilinmektedir. Ayrıca hamilelere yanlışlıkla uygulanması durumunda ana rahmindeki bebekte körlük dahil çeşitli hastalıklara neden olacağından bebeğin kürtajla imha edilmesi gerekir.

X ışınlı görüntüleme a-)röntgen filmi b-)mamografi c-)floroskopi d-)tomografi

X ışınla çalışan makinelerden insanları korumak için oda duvarları  ve kapılar dahil en az 2 mm kalınlığında kurşunla kaplanır. Çalışanlar kurşun kaplı önlükler giyerler. Bu makinelerin çalışma ortamını türkiye atom enerjisi kurumu denetler.

Röntgen filmleri kemik ve eklemlerde, sinüslerde, düz akciğer ve göğüs çekimlerinde kullanılır. En sık rastlanılan göğüs hastalığı olan bronşitte aslında akciğer filmi gereksizdir. Çünkü bronşit filmde görünmez gerçek tanı ciğerler dinlenerek konur. Zatürre, ciğer su toplamasi, tüberküloza ise röntgen filmi ile tanı konulur. 

Kalp büyüklüğü için çekilen telegrafi de röntgen filmidir.

Meme kanseri için çekilen mamografi de röntgen filmidir. Memeler kansere zaten hassas organlar olduğundan kanseri bulmak için çekim yapılırken kanser etmemek için titizlenmek gerekir. 50 yaşından önce meme kanseri için tercih edilecek film öncelikle meme ultrasonu olmalıdır. Bu konuya ilerde ayrıntılı değineceğim

Floroskopi: anjiyo yapılırken x ışını ile çekilen video filmidir. Çok düşük dozla çekim yapıldığından sorun olmaz. Daha çok anjioyu yapan dr ve personel zarar görürler çünkü haftada onlarca anjiyoya girerler.

Tomografi:  en çok x ışını aldığımız görüntülemedir. Bir tomografide tanı için yüzlerce kesit yani röntgen filmi çekilir. Olabildiğince tomografiden uzak durmak gerekir. Eskiden ingilterede check up için total tomografi çekilirken bugün yasaklanmıştır. Onun yaptığı bütün işi daha iyi bir şekilde zararsız olan MR çekimleri yapmaktadır. Tomografinin MR a üstün olduğu tek yer göğüs tomografileridir.

Aşağıda bazı filmlerin ışın düzeyini veriyorum. Işın ne kadar yüksekse vereceği zarar artar. 

Türk Radyoloji Derneği’nin broşüründen bir alıntı paylaşmak istiyorum:

(Hastalarımın BT’nin radyasyon etkilerinden en az oranda etkilenmesi için nasıl davranmalıyım? 

BT inceleme çocuklarda hastalıkların tanı, tedavi ve takibinde kritik rol oynayan önemli bir inceleme yöntemidir. Hızlı sonuç vermesi, kolay ulaşılabilirliği ve yeni BT teknolojisinin getirdiği avantajlarla kullanımı hem erişkinlerde hem de çocuklarda her yıl artmaktadır. Bu da her geçen yıl alınan radyasyonun ve buna bağlı risklerin de artışına yol açmaktadır. Bugün birçok uluslararası organizasyon ‘’kanser riski ile radyasyon dozu arasındaki ilişki lineerdir ve eşik değer yoktur. Doz arttıkça risk artar’’ görüşünü desteklemekte ve radyasyon güvenliği konusunda ortak bir kararla, rutinde ALARA (as low as reasonably achievable) prensiplerinin uygulanması gerektiğini savunmaktadır. ALARA konsepti, çocuklarda tanısal bilgiyi sağlayan mümkün olan en düşük dozda radyasyon kullanmayı savunur. Bu prensipler doğrultusunda hastayı refere eden doktorun sorumluluğu büyük olup aşağıdaki maddelere dikkat etmesi gerekmektedir. - Çocuklarda radyasyon duyarlılığı ve riski konusunda bilgi sahibi olunmalıdır. - Her BT isteği için yarar-zarar muhasebesi yapmalı ve mutlaka radyoloji doktoru ile iletişim halinde olunmalıdır. - BT, ancak kesin bir tıbbi yararı varsa kullanılmalıdır. Tıbbi gereklilik olmadığı halde tetkik yapılması, USG, MRG gibi radyasyon içermeyen yöntemlerle çözülebilecek durumlarda BT yapılması gereksiz yere radyasyon maruziyetine neden olur. Unutulmamalıdır ki hiç BT çekilmezse radyasyon riski sıfırdır!!!)

(Devam edecek…)

 

 

Bu makale 119 kez okundu.


Yorumlar
    Henüz bu Makaleye ait yorum bulunmamaktadır. Yorum Yaz